Zdrowie w miejscu pracy

Dlaczego „nagle” takie ważne?

Skąd to skupienie na zdrowiu?

Wyobraź sobie, że jesteś kluczowym członkiem zespołu, który realizuje bardzo ważny projekt, o znaczeniu strategicznym dla Twojej firmy. Masz bardzo wysokie wynagrodzenie, które Cię satysfakcjonuje, paletę benefitów w postaci pakietu medycznego, karty sportowej itp., ale wychodzi na to, że pracujesz po 10 godzin dziennie, zawsze zostajesz na nadgodziny. Po pracy ogarniasz obowiązki domowe, więc na korzystanie z tych benefitów nie masz czasu. Nagle łapie Cię choroba, np. zespół ciaśni nadgarstka. Jedna z najpowszechniejszych dolegliwości związanych z pracą biurową. Ból, drętwienie, mrowienie i dyskomfort jest tak silny, że nie jesteś w stanie utrzymać w dłoni kubka z herbatą, a co dopiero operować myszką i pisać na komputerze. Chociaż Twoje chęci do finalizacji projektu są ogromne, to w praktyce jesteś niezdolny do wykonywania swojej pracy. Kończy się to zwolnieniem lekarskim. W tym momencie Twoja wysoka pensja nie ma już tak dużej wartości. Oczywiście pozwoli Ci ona na opłacenie specjalistów, rehabilitacji, ewentualną operację itp. Jednak dolegliwości z tym związane mogą powrócić, a takie zabiegi nie gwarantują dożywotniego pozbycia się problemu. A co, gdybyś przynajmniej raz na godzinę pracy poświęcił kilka minut na wstanie od biurka i wykonanie kilku ćwiczeń rozciągających? Gdybyś zadbał o odpowiednie, ergonomiczne dostosowanie swojego stanowiska pracy i właściwą postawę przy biurku? Mogłoby w ogóle do tego nie dojść.

Problemy zdrowotne w miejscu pracy

Wiele mówi się o chorobach cywilizacyjnych, czyli tych, które są powszechne w danej społeczności i są wynikiem rozwoju cywilizacyjnego. Dlatego też dla każdego obszaru na świecie mogą być one inne. W ogólnym rozrachunku, są one powodem zgonów aż w 80%. Z kolei ich przyczynami są nieodpowiednie zachowania zdrowotne, wśród których „królują”: nieprawidłowe żywienie, mała aktywność fizyczna, nieodpowiednia długość i jakość snu, stres, palenie papierosów, picie alkoholu. Brak dbania o własne zdrowie przez pracowników, będzie powodował skłonność do występowania dolegliwości i ulegania chorobom, a tym samym zmniejszał ich zdolność do pracy, a nawet z niej wykluczał.

Wśród problemów zdrowotnych pracowników można również wymienić m.in. te, związane z układem ruchu, układem krążenia, układem oddechowym oraz zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania. Możemy więc w naszej organizacji na co dzień mieć do czynienia np. z bólami pleców, mięśni, głowy, brzucha, infekcjami, zmęczeniem, stresem, drażliwością, niepokojem, urazami, problemami ze snem, wzrokiem, słuchem, trudnościami w oddychaniu, chorobami serca etc. Jest tego dużo, a nie jest to zamknięta lista.

Dodatkowo patrząc na zmiany demograficzne (starzejące się społeczeństwo), zorientowaliśmy się, że dbanie o zdrowie jest ważne w kontekście utrzymania jak najdłużej sprawności i zdolności do pracy. Dane Głównego Urzędu Statystycznego z roku 2014 pokazują, że do roku 2050 populacja w wieku produkcyjnym zmniejszy się o 7,8 mln osób. Szacuje się, że osoby w wieku produkcyjnym (15 - 64 lata) w roku 2030 będą stanowiły 62,7% populacji. Wtedy to dużym wyzwaniem będzie znalezienie odpowiednich pracowników albo utrzymanie tych, którzy będą zdolni tę pracę wykonywać.

Jeżeli w pracy spędzamy większość dnia, to zdecydowanie wywiera ona duży wpływ na nasz styl życia i podejmowane aktywności. Gdy dotykają nas różnego rodzaju dolegliwości, to ich skutki będą również objawiać się w trakcie pracy i siłą rzeczy powodować zmniejszenie produktywności, wydajności, spadek energii, sprawności, a w konsekwencji nawet absencję chorobową.

Dobry stan zdrowia = dobra efektywność

Stan zdrowia jest istotnym czynnikiem wpływającym na jakość kapitału ludzkiego, determinuje on produktywność przedsiębiorstw. Jednakże człowiek, który odczuwa jakiegokolwiek rodzaju dysfunkcje zdrowotne, nie jest w stanie sprawnie i efektywnie pracować, skraca się również jego ogólna zdolność do pracy. Nasz stan zdrowia realnie wpływa nie tylko na fizyczność i związane z tym prawidłowe funkcjonowanie organizmu, ale również na sferę umysłową czy emocjonalną. Efekty dobrego stanu zdrowia lub skutki nie najlepszego, oddziałują na nasze funkcjonowanie w każdym z obszarów: praca, dom, przebywanie z samym sobą. Dobre samopoczucie, dobrostan przekłada się nie tylko na naszą witalność, większą energię itp., ale poczucie siły sprostania wymaganiom, które są przed nami stawiane. Tylko będąc w takim stanie zdrowia, które daje nam zadowolenie, będziemy w stanie dać z siebie to, co najlepsze i jak najlepiej wykonywać swoją pracę.

Miejsce pracy ma znaczący wpływ na zdrowie pracowników. Objawiać się to może na przykład działaniami organizacyjnymi, czyli takimi które umożliwiałyby podejmowanie zdrowych nawyków przez pracowników. Przykładowo: jeżeli stołówka w miejscu pracy oferuje jedynie niezdrowe potrawy i nie daje możliwości wyboru innych produktów, to pracownikom trudniej będzie utrzymać odpowiednie nawyki żywieniowe wpisujące się w ich zdrowy styl życia. Innym przykładem może być nieprzychylność kierownictwa do wstawania od stanowiska i robienia sobie regularnych aktywnych przerw od pracy z komputerem itp.

W definicjach określających czym są zasoby ludzkie, podkreśla się istotność ludzi w organizacji dla realizacji wyznaczonej misji, a co za tym idzie – myśli się o ludziach jako podstawowym składniku jej ekonomicznej wartości. Dbanie o pracowników i ciągłe podnoszenie ich chęci do pracy na rzecz organizacji powinno być nierozerwalnym obszarem działań każdej firmy w celu optymalnego wykorzystania potencjału pracowników. Ponadto należy mieć na uwadze, że oprócz indywidualnych cech i kwalifikacji każdej jednostki liczy się efekt synergiczny pracy osób połączonych w grupę. Odpowiednio dobrany i zgrany zespół może osiągnąć zdecydowanie więcej niż jednostki działające w odosobnieniu. Jest to szczególnie istotne w zawodach, w których dominuje praca projektowa, gdzie to dana grupa pracowników wspólnie, z odpowiednim podziałem zadań, realizują zamierzone cele.

Pracodawcom zależy (przynajmniej powinno) na tym, aby pracownicy dawali organizacji największą wartość dodaną, żeby odpowiednio realizowali swoje obowiązki i nie przebywali bezproduktywnie w pracy (prezenteizm). Okazuje się jednak, że podstawowe działania z zakresu BHP, które wymagane są prawem, są niewystarczające, aby zapobiegać różnym schorzeniom i dolegliwościom. Żaden z pracodawców nie może pozwolić sobie na ciągłą kontrolę swoich pracowników i sprawdzania np. czy utrzymują ergonomiczną pozycję podczas pracy przy biurku. W związku z tym, kluczową rolę odgrywają tutaj działania, które budują świadomość zdrowotną pracowników. Dzięki temu będzie można nauczyć ich odpowiedniego korzystania z tego, co oferuje pracodawca.

Być może wiele firm podejmuje się ponadobligatoryjnych działań prozdrowotnych wyłącznie w celu kreowania dobrego wizerunku czy w ramach employerbrandingu. W mojej opinii nie ma znaczenia jak bardzo jest to „wykalkulowany” powód, ponieważ cel działań jest jak najbardziej słuszny.

Literatura:

  1. Goszczyńska E., Janiszewska‑Desperak M, "Główne grupy chorób, dolegliwości pracujących", [w:]Promocja zdrowia w zakładzie pracy: wsparcie dla zdrowego odżywiania się i aktywności fizycznej pracowników, red. Puchalski K, Korzeniowska E., publikacja opracowana przez Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera, Krajowe Centrum Promocji Zdrowia w Miejscu Pracy, Łódź 2017.
  2. Grossman M., On the concept of health capital and the demand for health, Journal of Political Economy 1972, nr 2; G. Liu [i in.], Income productivity in China: on the role of health, Journal of Health Economics 2008, nr 27.
  3. GUS, Prognoza ludności na lata 2014-2050, Warszawa, 2014.
  4. Kitajewska W. i in., Choroby cywilizacyjne i ich prewencja, [w:] „Journal of Clinical Healthcare”, nr 1, 2014.