Przekuj wiedzę w świadome działanie

Pamiętasz klocki Lego? Lubiłeś się nimi bawić w czasach dzieciństwa? Może do teraz konstruujesz z nich niesamowite budowle? To świetnie! Bo zdrowy styl życia jest jak… budowanie z Lego. Chcesz dowiedzieć się dlaczego? Zapraszam do lektury 🙂

Wiedza to nie wszystko

  • Czy palenie jest zdrowe?
  • Czy warto jeść warzywa i owoce?
  • Czy ruch ma znaczenie dla zdrowia?
  • Czy stres obciąża nasz organizm?

Pewnie dobrze znasz odpowiedź na każde z tych pytań. Co z tego, skoro jesz słodycze, mało śpisz, rzadko się ruszasz czy stresujesz byle korkiem na ulicy?

Niestety wiadome jest, że sama wiedza nie wystarczy, żeby działać w zgodny z nią sposób. Edukacja jest świetną formą zbierania informacji. Daje możliwość przetwarzania ich w głowie i wyciągania dla siebie kwintesencji. Jednak z tych przemyśleń coś musi przełożyć się na praktykę.

Wiedza to nie wszystko

Wiemy, że to, co składa się na zdrowy styl życia można pogrupować następująco:

  1. aktywność fizyczna,
  2. odżywianie,
  3. sen,
  4. unikanie nadmiaru stresu,
  5. relacje społeczne,
  6. samokontrola zdrowia,
  7. unikanie zachowań ryzykownych,
  8. hartowanie się.

Do każdego z tych punktów uznane instytucje (np. WHO) wskazują pewne zalecenia. Są one wynikiem różnorakich badań naukowych, a ich wnioski dostosowane są do pewnego ogółu np. dorosłych. W związku z tym, musimy m.in. ruszać się min. 150 min. w tygodniu (umiarkowana intensywność), zjadać 5 porcji warzyw i owoców, spać 6-9 godz., nie stresować zbyt dużo, dbać o dobre relacje z bliskimi, regularnie chodzić na badania profilaktyczne, stosować się do zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego itd.

Masz już tę wiedzę? Zapisałeś sobie na kartce? 😉 To idziemy dalej…

Konkrety są prostsze

Nasz mózg, na co dzień pracuje tak intensywnie, że woli nie zastanawiać się, „co?”, „jak?”, „dlaczego?”, tylko działać wedle konkretnych wytycznych. O ile prościej jest dostać komunikat: „Jedz 1800 kcal dziennie, to schudniesz. Tutaj masz konkretny plan żywieniowy na cały tydzień i listę zakupów.” Świetnie! Od razu można lecieć do sklepu i robić zakupy na autopilocie. Nie trzeba za dużo myśleć, zastanawiać się itp.

Niestety, zdrowy styl życia to połączenie wielu elementów. Przeplatają się one ze sobą w taki sposób, że ciężko to ogarnąć. Nie mówiąc już o tym, że niektórych zależności i niuansów współczesna nauka jeszcze nie odkryła.

Zdrowie jest stanem zupełnej pomyślności fizycznej, umysłowej i społecznej, a nie jedynie brakiem choroby lub ułomności.
(Definicja WHO)

  • Czy jak będę spać 8 godzin dziennie to będę się świetnie czuć? Nie, bo trzeba do tego odpowiednio jeść.
  • Czy jak będę jadł 4 porcje warzyw i 1 porcję owoców dziennie to będę się dobrze czuć? Nie, bo to tego trzeba się jeszcze ruszać.
  • Czy jak będę się ruszać 5x w tygodniu po 30 minut, to będę mieć dobre samopoczucie? Nie, bo musisz dbać o swoje relacje i tzw. zdrowie społeczne.

I tak dalej…

Można by kontynuować ten schemat. Wynika on z tego, że wszystkie te aktywności działają w synergii. Zatem, im więcej z nich realizujesz, tym zwiększysz korzyści zdrowotne. Ale z drugiej strony pojawiają się pytania:

  • Czy jak spałem 9,5 godziny to znaczy, że już sobie szkodzę? To zależy. Być może w pewien sposób nadrabiasz deficyty snu i nie spałeś wcale zbyt długo. (Pamiętaj, że skutki deficytów snu są nieodwracalne. W miarę możliwości dbaj o regularność snu!).
  • Czy jak zjadłem jeden kawałek ciasta, to zniweczyłem swoje dbanie o zdrowie? To zależy, bo jak na co dzień dbasz o siebie i odżywiasz się prawidłowo, to raczej się na Tobie nie odbije.

Tutaj pojawia się Lego-analogia. Może nie raz widząc zapierające dech w piersiach budowle na witrynach sklepowych, marzyłeś, żeby zrobić taką samą w domu. Próbowałeś to odwzorować. Jednak w domu kopiowanie 1:1 nie było możliwe. Nie miałeś tyle miejsca, tyle klocków, konkretnych kształtów, kolorów, łączników itp. Mogłeś się napatrzeć na wystawę, zapamiętać główny koncept, ogólny styl budowli, charakterystyczne detale itp. Jednak musiałeś kombinować. Analizowałeś swoje zasoby, możliwości i „rzeźbiłeś” z tego, co miałeś. Musiałeś samemu świadomie dostosować się do klockowych warunków panujących w Twoim domu.

Świadome zalecenia, czyli wstrzel się w ramy

Kilka dni temu uczestniczyłam w webinarze i zadałam pytanie doktorowi zajmującemu się medycyną stylu życia:

„Jak radzić sobie z brakiem konkretów dotyczących zasad zdrowego stylu życia?”. Odpowiedź brzmiała: „Samoobserwacja i świadomość.”

Nawet nie wiecie, jak podskoczyłam z radości! Potwierdziło to moje wieloletnie przekonania, że nauka dotycząca człowieka „jedynie” wyznacza pewien kierunek i pokazuje ramy, w których bezpiecznie jest manewrować. Wskazuje nam obszar, w którym powinniśmy działać, aby było to dla nas jak najlepsze. Natomiast już działać musimy sami. Stąd też wzięła się moja myśl przewodnia – „Przekuj wiedzę w świadome działanie”.

Właśnie samoobserwacja i świadome działanie jest kluczowe w obszarze zdrowego stylu życia. Każdy z nas jest inny. Mamy mnóstwo uwarunkowań: płeć, wiek, środowisko, wykonywany zawód, tryb dnia, aktualny stan zdrowia itp. To wszystko na nas wpływa. Nawet najwybitniejszy specjalista analizując, indywidualnie życie każdego z nas, nie jest w stanie takich dokładnych parametrów zdrowego stylu życia podać. Po 1. Nie wie, co siedzi w naszej głowie. Po 2. My nie potrafimy tego wszystkiego przekazać w 100% prawidłowo przekazać. Po. 3. Każdy dzień jest inny. Dzieją się różne nieprzewidziane rzeczy, a my musimy na nie reagować.

To, ile korzyści ze zdrowego stylu życia będziemy czerpać i jakie będzie nasze samopoczucie, zależy od nas samych. Musimy się obserwować, zauważać reakcje organizmu, patrzeć, co dzieje się z naszym ciałem, co dzieje się w naszej głowie, jak się z tym czujemy itp.

Przykładowo:

  • Miałeś wyjątkowo aktywny dzień: pracowałeś fizycznie, zrobiłeś trening i jeszcze sprzątałeś w ogrodzie. Prawdopodobnie zjesz dzisiaj więcej. Nawet, jeżeli masz rozpisaną dietę na konkretną liczbę kalorii, to Twój organizm dziś może potrzebować więcej energii.
  • Spędziłeś cały dzień pracując przy komputerze. Zatem lepszą formą relaksu, odstresowania, zrzucenia napięcia dzisiaj może okazać się aktywność fizyczna. Lepiej będziesz się czuł nawet jak późną porą zrobisz trening, wyjdziesz na spacer czy basen niż, gdybyś wykonał praktykę relaksacji w leżeniu. (Oczywiście jak masz czas, to warto zrobić te 2 czynności po sobie ;))

Buduj zdrowie, jak z klocków Lego

Nie wiem, jak u Ciebie, ale u mnie większość budowli z Lego była bardzo kolorowa. Nigdy nie miałam tyle klocków, żeby stworzyć jednokolorową konstrukcję. Korzystałam z tego, co miałam. Mając na uwadze główny cel – zbudować dom – dostosowywałam swoje wizje do zasobów, jakimi dysponowałam. Tak samo jest ze zdrowym stylem życia. Życie jest kolorowe. Codziennie coś się zmienia. Nie da się wpisać go w sztywne schematy. Każdy z nas ma do dyspozycji inne lub w jakiś sposób ograniczone zasoby. Jednak znając ogólne zalecenia i elementy, wpływające na nasze zdrowie, możemy między nimi manewrować. Układać z nich swoje dobre samopoczucie niczym budowle z klocków. Raz weźmiesz większy żółty klocek, później mniejszy niebieski, a i tak wyjedzie z tego solidna budowla.

Także bierz swoje klocki i zacznij świadomie budować 🙂

Powodzenia!
Ola