Realizacja wartości w kontekście działań prozdrowotnych

Zdrowie jako wartość

Zdrowie jest jedną z najważniejszych wartości w życiu człowieka. Wskazują na to dane z raportu z badań CBOS. Według nich od 2005 roku w hierarchii wartości „niezmiennie najważniejsze są szczęście rodzinne i dobre zdrowie”. Praca zawodowa czy „bogactwo” znajdują się niżej. Na podstawie takich danych można stwierdzić, że dla każdego ważne jest dążenie do osiągnięcia owego pełnego dobrostanu fizycznego, psychicznego i społecznego, które w pełni mieści się w najpopularniejszej definicji „zdrowia”.

Urzeczywistnianie wartości

Można założyć, że w praktyce większość z nas wie, jakie są ogólne wytyczne dotyczące zdrowego stylu życia. Nawet jeżeli nie dowiadujemy się o nich w naszym miejscu pracy, w wyniku działań prozdrowotnych realizowanych w organizacji, to mamy do nich dostęp poprzez media masowego przekazu. Zatem każdy z nas jest w stanie dotrzeć do interesujących go informacji (pomijając tutaj kwestię ich rzetelności). Natomiast wdrożenie w życie zaleceń z nich płynących, nie jest już takie łatwe.

W naszych głowach pojawia się wiele argumentów, które skutecznie utrudniają nam podjęcie działań prozdrowotnych. Zauważamy wtedy wiele przeszkód w postaci: braku czasu, nieodpowiednich do tego warunków pracy, obowiązków zawodowych, prywatnych itp. Jak znaleźć sposób na przezwyciężenie tych trudności? Jak przekuć wyznawane wartości w realne postępowanie? Niezbędne są tutaj trzy elementy: zaangażowanie, osobisty wysiłek, uwewnętrznione przekonanie.

Mechanizm podejmowania działań prozdrowotnych

Wyróżnić można ogólny mechanizm, jaki zachodzi w podejmowaniu działań prozdrowotnych. Opiera się on na kilku etapach: identyfikacja danej wartości (w tym przypadku jest nią zdrowie) (1.), zaangażowanie się w jej poznanie ­­- podjęcie wysiłku, aby zrozumieć jej znaczenie (2.), przekonanie o słuszności i zasadności wyboru danej wartości (3.), jej realizacja - urzeczywistnienie (4.).

Mechanizm ten obrazuje poniższy przykład dotyczący prawidłowego wypoczynku nocnego:

1. Wartości – zastanów się, co na tym etapie jest dla Ciebie bardzo ważne, na czym Ci zależy.

Nie możesz zasnąć wieczorem, kiedy kładziesz się do łóżka. Jak już zaśniesz, to co chwilę się budzisz w nocy. Rano wstajesz i tak niewyspany. Skutkuje to spadkiem energii i motywacji do pracy. Bardzo chcesz to zmienić.

2. Zaangażowanie – włóż wysiłek w zdobycie i zrozumienie potrzebnej wiedzy, a później przełóż to na działanie.

Dowiedz się, na czym polega nocna regeneracja, w jakich warunkach powinieneś spać, co ma to tego melatonina itp. Jeżeli nie masz na to czasu lub wiedza ta jest dla Ciebie zbyt trudna, udaj się do odpowiedniego specjalisty.

3. Przekonanie – zauważ, co i jak na Ciebie wpływa, co Ci szkodzi, a dzięki czemu zbliżasz się do swojego celu, ćwicz samoświadomość.

Zauważasz, że unikanie korzystania z telefonu i komputera na kilka godzin przed pójściem spać sprawia, że zdecydowanie szybciej zasypiasz. Rano czujesz się wypoczęty i masz więcej energii do działania. Widzisz efekty w postaci lepszego samopoczucia i jesteś zadowolony z realizacji swoich założeń.

4. Realizacja – jeżeli będziesz zauważał efekty swoich działań, to przekonasz się o ich słuszności. Wtedy łatwiej będzie Ci je kontynuować i systematycznie dążyć do celu. Prościej też będzie Ci wrócić do swoich postanowień po jakimś odstępstwie od reguły i nie zaprzepaścić całkowicie wcześniejszych starań.

Jednego dnia będziesz musiał siedzieć do późna w nocy przy komputerze, żeby skończyć ważny projekt do pracy. „Zawalisz” jedną nockę i będziesz czuł pogorszenie samopoczucia. Już następnego dnia zrezygnujesz z komputera w godzinach wieczornych. Będziesz kontynuował swoje postanowienia, bo wiesz, że one Ci służą.

Organizowanie w miejscu pracy działań mających na celu promocję zdrowia jest uzasadnione zarówno ze względów ekonomicznych, jak i społecznych. W kontekście indywidualnego urzeczywistniania wartości, jaką jest zdrowie, są one wsparciem ze strony pracodawcy we wdrażaniu i realizacji zasad zdrowego stylu życia. Jeżeli pracodawca daje na to przyzwolenie, a co więcej popiera i udostępnia odpowiednie narzędzia, to łatwiej jest te zdrowe nawyki realizować.

Natomiast trzeba mieć na uwadze, że realnie działać możemy tylko my sami. To od naszego wewnętrznego przekonania zależy, jak długo będziemy kontynuować te działania.

Literatura:

  1. Centrum Badań Opinii Społecznej, Komunikat z badań. Wartości i normy, Warszawa 2013 (źródło internetowe: https://cbos.pl/SPISKOM.POL/2013/K_111_13.PDF, data wykorzystania 10.01.2019 r.).
  2. Kulmatycki L., „Filozoficzno-etyczne dylematy promocji zdrowia” , prezentacja multimedialna (źródło internetowe: http://www.przestrzenrelaksacji.pl/images/Nauka/Filozoficzno-etyczne%20dylematy%20promocji%20zdrowia%20cz%201.pdf, data wykorzystania: 8.08.2019 r.).
  3. Preambuła Konstytucji Światowej Organizacji Zdrowia z 1946 roku.
  4. Sęk H., Subiektywne koncepcje zdrowia, świadomość zdrowotna a zachowania zdrowotne i promocja zdrowia, 1997, s. 28 (źródło internetowe: https://digilib.phil.muni.cz/bitstream/handle/11222.digilib/114409/P_Psychologica_04-2000-1_4.pdf).